Сахалыы
…Ханнык да тиэмэҕэ биир сүрүн санаа (идея) баар буолуохтаах; олоххо баартан суруйар буоллаххына, эн маны фотография курдук устума, эн кинини бэйэҥ идеяҕынан сырдатан, уус-уран айымньы күүһүнэн дьүһүннээн көрдөр. Идеятын, caнaaҕын толору суруй, толору тэнит, форманан хааччахтаама, идеяны дьүһүннээбэт форма наадата суох, идеяны көрдөрөөрү форма оҥоһуллар, идеяны тыыннаах дьүһүннүүргэ, бу дьүһүн тас көстөр көстүүгүн биэрэргэ, ол онно эрэ форма суолтата улаатан тахсар. Уус-уран айымньыга идея суолтата форма суолтатын бастыыр, ол эрээри умнума: сыгынньах идея, формата суох идея, уус-уран айымньыны биэрбэт, иккиэн арахсыспат ситимнээхтэр, идеяттан айымньы дьүһүнэ тахсар, идеяттан тахсар дьүһүнэ эмиэ бу идея сүнньүнэн көрөн сөптөөх форма бэриллэр. Айымньы дьыалата — улахан улуу дьыала буолар, онон айар үлэбит, культурабыт үрдээтэҕин ахсын, үрдүк кэрдиискэ тахсан иһиэхтээх. Биһиги төрүт сорукпут – олоххо инники этэрээт буолан иһиэхтээхпит.
Уус-уран тыл эдэр үлэһиттэрин бөлөхтөрүн соруктара. –
П. А. Ойуунускай. Айымньылар. 7 том. –
Якутск: Як.кн-ое изд-во. – С.103.
Наталья Харлампьева — «Ньурба көмүс күһүнэ» литэрэтиирэ бэстибээлин ыалдьыта
Саха норуодунай бэйиэтэ, Саха сирин Суруйааччыларын сойууһун бэрэссэдээтэлэ, биллэр уопсастыбаннай диэйэтэл, саха поэзиятын Далбар хотунунан ааттаммыт Наталья Ивановна Харлампьева сахатын дьонугар бу олоххо ураты көрүүлээх, бөлүһүөктүү дириҥ толкуйунан ааҕааччыга ураты суоллаах бэйиэт быһыытынан биллэр. Наталья Харлампьева 1952 с. балаҕан ыйын 1 күнүгэр Дьокуускай таһынааҕы бөһүөлэккэ Маҕаҥҥа төрөөбүтэ... |
Нина Дьячковская: «Тылбаас киһини абылыыр күүстээх»
Нина Дьячковская «Исповедь исчезнувших» кинигэтэ күн сирин көрөөт да, «Сыл бастыҥ кинигэтэ: Сибиир-Евразия» Бүтүн Арассыыйатааҕы куонкурус «Уус-аран литэрэтиирэ бастыҥ таһаарыыта» номинациятын кыайыылааҕынан буолбута. Бүгүн биһиги кини маннык ситиһиигэ хайдах кэлбитин, тылбаас үлэтин ымпыгын-чымпыгын туһунан кэпсэттибит. Нина Егоровна, эйигин үгүс киһи «Кэскил» хаһыакка уонна Ил Түмэҥҥэ үлэлээбиккинэн... |
Семен Руфовка махтанан…
1980 сыллаахха Красноярскай кыраайга Саха литературатын уонна искусствотын күннэрэ ыытыллыбыттара. Онно Саха сирин артыыстара, суруйааччылара, барыта 25 киһи буолан, Хакасияҕа, Дивногорскайга, Саяно-Шушенскайга, Красноярскайга биир нэдиэлэ сылдьыбыппыт. Самодеятельностан үһүө этибит: хомусчут Петр Оготоев, Сунтаартан тойуксут Любовь Кутугутова уонна мин, кэнсиэри иилээн-саҕалаан ыытааччы уонна чабырҕахсыт... |
Ох тылга умсугуйан
Хокку уонна танка – дьоппуон поэзиятын түҥ былыргы жанрдара.Мэҥэ Хаҥалас Дьабыылыттан төрүттээх, саха тылын уонна литэрэтиирэтин, төрүт култууратын учууталынан уһун кэмҥэ айымньылаахтык үлэлээбит Илья Баишев саха литэрэтиирэтигэр аан бастаан хокку уонна танка ньыматын туттан айбыт новатор-бэйээт быһыытынан биллэр. “Алааһым–таас кириэппэһим” – Илья Баишев “Айар” национальнай кыһаҕа биэбэйдэнэн, саҥа... |
Афанасий Уваровскай туһунан мультимедийнэй быыстапка аһыллыаҕа
Саха суругунан литературата төрүттэммитэ 125 сылынан уонна саха култууратын диэйэтэлэ Афанасий Уваровскай төрөөбүтэ 225 сылынан «Арассыыйа — мин устуоруйам» пааркаҕа от ыйын 18 күнүттэн «Первый» диэн мультимедийнэй быыстапка аһыллыаҕа. Афанасий Яковлевич Уваровскай «Ахтыылар» диэн бастакы сахалыы айымньы ааптара буолар. Кини 1800 сыллаахха Эдьигээҥҥэ нуучча ыспыраабынньыгын дьиэ кэргэнигэр... |
Өксөкүлээх суолунан айан
М.К.Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет «ЛНРФ-24» маҕыстырааннара үөрэхпит дьылын «А.Е. Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй Өймөкөөн сиригэр эйэни олохтуурга хорсун быһыыта» диэн барылбытын олоххо киллэриинэн түмүктээтибит. Барыл кылгас ис хоһооно: Саха сиринээҕи Киин Ситэриилээх Кэмитиэт хамыыһыйата 1925 с ыам ыйын 18 күнүгэр 23 N-дээх кистэлэҥ уурааҕынан А. Е.Кулаковскай... |
Харысхалга анаммыт тэрээһиннэр үтүө санаалары түмтүлэр
Бүгүн Соморсун нэһилиэгэр саха норуодунай суруйааччыта Баһылай Харысхалга анаммыт Үрүҥ тунах ыһыахтара ыһыллар. Онтон бэҕэһээ кини сырдык аатын үйэтитиигэр, ахтан-санаан ааһарга анаммыт тэрээһиннэр үгүс ыалдьыттаах буолан аастылар. Хаарыан киһибитин Харысхалбытын ахтан-санаан ааһар тэрээһиннэргэ киниэхэ анаммыт түмэл-хоһу, төрөөбүт-үөскээбит дьиэтигэр өйдөбүнньүк дуосканы арыйыы уонна кини туһунан истиҥник санаан... |
Баһылай Харысхал музейнай экспозицията арылынна
Бэс ыйын 25 күнүгэр Амма улууһун Соморсун нэһилиэгэр саха норуодунай суруйааччыта, Духуобунас академига, драматург, прозаик, документалист-суруйааччы, публицист уопсастыбаннай деятель Василий Егорович Васильев — Харысхал төрөөбүтэ 75 сылын көрсө олоҕун, айар, чинчийэр үлэтин сырдатар музейнай экспозиция үөрүүлээх быһыыга арылынна. Экспозицияҕа Баһылай Харысхал тус малларын, кинигэлэрин, суруйбут... |
Баһылай Харысхал уонна саха историята
Бүгүн саха норуодунай суруйааччыта Баһылай Харысхал төрөөбүтэ 75 сылын көрсө Соморсуҥҥа тэрээһиннэр саҕаланнылар. Соморсуннар биир дойдулаахтарын үбүлүөйдээх сылынан, Үрүҥ тунах ыһыахтарын киниэхэ анаатылар. Онтон күһүн Харысхал айар үлэтигэр анаммыт фестиваль ыытыллыаҕа. Манан сиэттэрэн кини туһунан кылгас бэлиэтээһиннэри оҥордум. Улуу Хоро, Соморсун Баатыр, Майаҕатта Бэрт Хара… Аскыл… Баһылай туһунан... |
Тойон Мүрү алааска «Мигалкин самаан сайына» буолан ааста
Ийэ айылҕабыт муҥутаан тупсан, ситэн силигилээн турар кэрэ кэмигэр, бэс ыйын 6 күнүгэр Уус Алдан улууһун аатырар-сураҕырар Тойон Мүрү алаас маанылаах сиригэр, солко хатыҥнаах Чараҥҥа саха норуодунай бэйиэтэ, өр сылларга СӨ Суруйааччыларын сойууһун бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбит Иван Васильевич Мигалкин төрөөбүтэ 70 сылыгар аналлаах «Мигалкин самаан сайына» өрөспүүбүлүкэтээҕи литэрэтииринэй бэстибээл... |
